Vai trò của hệ thống tiêu chuẩn và chỉ số trong giai đoạn phát triển mới của thị trường bất động sản Việt Nam

Bước vào giai đoạn phát triển mới, thị trường bất động sản Việt Nam không còn đứng trước câu hỏi “mở rộng nhanh đến đâu”, mà đối diện trực diện với yêu cầu cốt lõi hơn: Phát triển như thế nào để bền vững, minh bạch và có khả năng tự điều chỉnh dài hạn. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng và vận hành một hệ thống tiêu chuẩn và chỉ số thống nhất, khoa học, có khả năng đo lường và dẫn dắt hành vi thị trường không chỉ là nhu cầu kỹ thuật, mà đã trở thành đòi hỏi mang tính chiến lược.

Thực tiễn cho thấy, những giai đoạn tăng trưởng nóng, những cú sốc thanh khoản hay sự đứt gãy niềm tin trên thị trường bất động sản thời gian qua đều có chung một điểm xuất phát: Sự thiếu vắng các chuẩn mực chung để định vị chất lượng, năng lực và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Khi không có thước đo đủ tin cậy, thị trường vận hành chủ yếu dựa vào cảm tính, kỳ vọng ngắn hạn hoặc thông tin bất cân xứng, dẫn đến hệ quả là rủi ro bị dồn tích và lan truyền.

Trong bối cảnh đó, hệ thống tiêu chuẩn và chỉ số không đơn thuần là những bộ tiêu chí mang tính xếp hạng hay đánh giá, mà chính là cấu trúc nền tảng để tái thiết trật tự thị trường, hướng tới một hệ sinh thái bất động sản phát triển có kỷ cương, có trách nhiệm và có khả năng chống chịu trước biến động.

Ở các thị trường bất động sản phát triển, tiêu chuẩn chính là “ngôn ngữ chung” để các chủ thể – từ cơ quan quản lý, nhà phát triển dự án, tổ chức tài chính, đơn vị công nghệ cho tới lực lượng môi giới cùng đối thoại, cùng đánh giá và cùng chịu trách nhiệm. Tiêu chuẩn giúp chuyển hóa những khái niệm trừu tượng như chất lượng, uy tín, năng lực hay đạo đức nghề nghiệp thành những tiêu chí có thể đo lường, so sánh và giám sát.

Đối với Việt Nam, khi thị trường đang chuyển dịch từ giai đoạn “mở rộng theo chiều rộng” sang “phát triển theo chiều sâu”, vai trò của tiêu chuẩn càng trở nên then chốt. Tiêu chuẩn không nhằm siết chặt hay cản trở thị trường, mà để lọc bỏ những yếu tố thiếu bền vững, khuyến khích những mô hình phát triển lành mạnh và tạo ra mặt bằng cạnh tranh công bằng hơn. Quan trọng hơn, một hệ thống tiêu chuẩn được xây dựng bài bản sẽ giúp thị trường giảm phụ thuộc vào các biện pháp can thiệp hành chính ngắn hạn, thay vào đó vận hành dựa trên kỷ luật nội tại và cơ chế tự điều chỉnh.

Một thị trường bất động sản phát triển bền vững không thể chỉ được đánh giá thông qua từng dự án đơn lẻ, mà cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó mỗi cấu phần đều được soi chiếu bằng những chuẩn mực phù hợp.

Ở cấp độ sản phẩm và dự án, VRES – Bộ tiêu chuẩn đánh giá dự án bất động sản chuẩn mực Việt Nam đóng vai trò xác lập mặt bằng chất lượng, giúp nhận diện rõ ràng các dự án đáp ứng yêu cầu về pháp lý, quy hoạch, xây dựng, vận hành và giá trị sử dụng lâu dài.

Ở cấp độ thị trường địa phương, PRC – Chỉ số năng lực cạnh tranh thị trường bất động sản cấp tỉnh cung cấp một thước đo tổng hợp, phản ánh mức độ minh bạch, hiệu quả điều hành, khả năng thu hút đầu tư và mức độ phát triển lành mạnh của từng địa phương. Chỉ số này góp phần thúc đẩy cạnh tranh tích cực giữa các địa phương, đồng thời hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách và ra quyết định đầu tư.

Trong mối quan hệ giữa bất động sản và hệ thống tài chính – ngân hàng, BPES – Bộ Tiêu chuẩn năng lực đồng hành của ngân hàng trong phát triển thị trường bất động sản làm rõ vai trò không chỉ là cung ứng vốn, mà còn là đối tác kiểm soát rủi ro, dẫn dắt dòng vốn vào các phân khúc và dự án phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Cùng với đó, trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, VTES – Bộ Tiêu chuẩn đánh giá năng lực đơn vị công nghệ trở thành căn cứ để nhận diện những doanh nghiệp công nghệ đủ năng lực đồng hành cùng thị trường bất động sản, từ hạ tầng dữ liệu, nền tảng giao dịch đến các giải pháp quản trị và minh bạch thông tin.

Ở cấp độ chủ thể hành nghề, VREB – Bộ tiêu chuẩn hành nghề môi giới bất động sản và VPEC – Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề môi giới bất động sản cùng nhau thiết lập chuẩn mực về năng lực chuyên môn, trách nhiệm nghề nghiệp và đạo đức hành xử, hướng tới xây dựng lực lượng môi giới chuyên nghiệp – một mắt xích then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng và củng cố niềm tin thị trường.

Niềm tin là nền tảng vận hành của thị trường bất động sản, nhưng cũng là yếu tố dễ bị tổn thương nhất trước những biến động kinh tế – tài chính. Khi các chủ thể được đánh giá, so sánh và soi chiếu bằng những tiêu chuẩn và chỉ số rõ ràng, niềm tin thị trường sẽ không còn phụ thuộc hoàn toàn vào danh tiếng hay thông tin truyền miệng, mà được đặt trên nền tảng dữ liệu, tiêu chí và chuẩn mực chung.

Tổng thể hệ thống gồm VRES, PRC, BPES, VTES, VREB và VPEC không chỉ phản ánh hiện trạng thị trường, mà còn tạo ra áp lực tích cực buộc các chủ thể phải nâng cấp năng lực, điều chỉnh hành vi và hướng tới giá trị dài hạn. Đây chính là cơ sở để thị trường bất động sản Việt Nam từng bước chuyển từ trạng thái phát triển theo chu kỳ sang phát triển dựa trên chuẩn mực, từ phản ứng ngắn hạn sang định hướng bền vững./.